Etik İlkeler

İktisadi Düşünce ve Tarih Araştırmaları Dergisi (İDTAD) yayın etiği konusunda COPE (Committee on Publication Ethics) tarafından belirlenen yayın etiği ilke, standart ve tavsiyelerini gözetmektedir. Buna göre kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de buna dahildir. Yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşıması beklenmekte olup, her türlü etik vakası COPE kuralları gereğince değerlendirmeye tabi tutulacaktır.

İDTAD’ın yayıncılık ve editöryal konularla ilgili etik ilkeleri, yazarlar, hakemler ve editör kuruluna yönelik etik sorumlulukları ve yayın politikası COPE tarafından açık erişim olarak yayınlanan öneri, yönerge ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

COPE’nin yayıncılık ve editöryal konularla ilgili öneri, yönerge ve politikalarına https://publicationethics.org adresinden ulaşılabilir.

KALİTE VE ETKİ SEÇİM KRİTERLERİ

İDTAD, yayınlanan/yayınlanacak araştırmalarda en yüksek kalite ve etki standartlarını korumayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, özellikle literatüre katkı sağlayan araştırmaların dergimize katkı sağlaması için bazı seçim kriterlerini dikkate almaktayız.

Seçim kriterlerimiz şunları içermektedir:

• Özgünlük: İktisadi düşünce tarihi ve iktisadi tarih alanlarındaki sorunlara yeni fikirler ve yaklaşımlar sunan araştırmalar.
• Önem: Alanında ve ötesinde önemli bir etki yaratma potansiyeline sahip araştırmalar.
• Titizlik: Sağlam metodolojiye, sağlam analize ve ilgili literatürün kapsamlı incelemesine dayanan araştırmalar. Tarihsel çalışmalarda birincil kaynakların titiz kullanımı.
• Netlik: İyi organize edilmiş argümanlar ve tarihsel kanıtlarla açık ve özgün bir şekilde sunulan araştırmalar.
• Etik: Dergimize gönderilen tüm araştırmaların, COPE gibi uluslararası kabul görmüş kuruluşlar tarafından belirtilen en yüksek etik standartlara uymasını şart koşmaktayız.
• Editör ekibimiz, dergimizde yayınlanmaya uygunluğunu belirlemek için her gönderiyi bu kriterlere göre dikkatlice değerlendirmektedir. Dergimize çalışmalarını gönderecek yazarların, çalışmalarını göndermeden önce seçim kriterlerimizi gözden geçirmeleri ve araştırmalarının bu standartları karşıladığından emin olmaları gerekmektedir.

YAZARLIK

İDTAD yazarlık ile ilgili COPE tarafından yayınlanan yönergeleri referans almaktadır.

Yazar, yayımlanmış bir çalışmaya bağımsız entelektüel katkı sağlayan kişi olarak kabul edilir ve yazarlık ölçütü olarak aşağıda belirtilen dört kriterin sağlanması zorunludur:

• Çalışmanın konseptinde veya tasarım sürecinde belirgin katkıda bulunmalıdır ya da verilerin/tarihsel kaynakların temininde, bulguların sunumunda, değerlendirilmesinde veya yorumlanmasında önemli katkılar sunmalıdır.
• Çalışmanın hazırlık aşamasına ve içeriğine yönelik eleştirel bakış açısına sahip olmalıdır ve bu doğrultuda çalışmayı kavramsal açıdan gözden geçirerek düzenlemelidir.
• Yayına hazır hale getirilen çalışmaya nihai onayı vermelidir.
• Çalışmanın tüm bölümlerinden sorumlu olduğunu kabul etmelidir ve bölümlerden herhangi birinin doğruluğu ve bütünlüğü ile ilgili endişelerin usulüne uygun olarak görev bilinciyle araştırılıp ele alınmasını ve çözülmesini sağlamalıdır.
• Tüm yazarlar makaleye önemli katkılarda bulunmuş, son halini okumuş ve onaylamış olmalıdır.
• Tüm yazarlar, makaleyle ilgili çıkar çatışmalarını ve varsa maddi desteği, gerekliyse etik kurul onayını bildirmelidir.

Yazar olarak belirlenen herkes, yazarlık için söz edilen kriterleri karşılamalıdır. Bu kriterleri karşılayan ve yazar olarak tanımlananların isimleri çalışmada sıralanmalıdır.

İDTAD olarak ortak yazarlığı teşvik etmekteyiz, ancak çalışmayı yapan kişiler yazarlık kriterlerini kimin karşıladığını belirlemekle yükümlüdür. Bir yazar, çalışmanın tüm bölümlerinden sorumlu olmasına ek olarak, çalışmanın ilgili bölümlerinden hangi ortak yazarların sorumlu olduğunu belirleyebilmelidir. Yazarların çalışmadaki sıralaması ilgili yazar grubu tarafından belirlenmelidir.

Yazarlar makalenin sunulmasından veya yayınlanmasından sonra bir yazarın çıkarılmasını veya eklenmesini talep ederse, İDTAD, listelenen tüm yazarlardan ve kaldırılacak veya eklenecek yazardan talep edilen değişiklik için bir açıklama ve imzalı bir anlaşma beyanı alacaktır.

Sorumlu yazar, makale gönderimini üstlenmesinin yanı sıra, hakem değerlendirmesi ve yayın süreci sırasında dergi ile iletişim için birincil sorumluluğu üstlenen kişidir. Sorumlu yazar, yazarlık ayrıntılarının sağlanması, gerekli hallerde etik kurul onayı ve telif hakkı formu gibi gerekliliklerin uygun şekilde tamamlanmasını ve raporlanmasını sağlar. Sorumlu yazar, gönderim ve hakem değerlendirmesi süreci boyunca dergiden gelen veri veya ek bilgi talepleriyle işbirliği yapmak ve yayınlandıktan sonra makale hakkında ortaya çıkan sorulara cevap vermek için hazır bulunmalıdır.

Yazarlık kriterlerini sağlamayan her katkı çalışmanın “Teşekkür” ya da “Maddi Destek” kısmında belirtilmelidir. Fon sağlamak, veri/arşiv malzemesi toplamak, araştırma grubunun genel danışmanlığını yapmak, yazınsal ve teknik düzenleme, dil redaksiyonu ve düzeltmeler tek başına yazarlık hakkı sağlamadığından “Teşekkür” veya “Maddi Destek” bölümünde bahsedilecek başlıklardır.

Çalışmanın “Yazar Katkıları” başlığı altında, yazarların isim ve soy isimlerinin kısaltmaları kullanılarak, ne tür katkıda bulundukları açıkça yazılmalıdır.

YAYIN SONRASI DÜZELTMELER VE GERİ ÇEKMELER

İDTAD yayın sonrası düzeltmeler ve geri çekmelerle ilgili COPE önerilerini/yönergelerini referans almaktadır.

• Dergi editör kurulu, yayınlanan makalelerdeki hataları en kısa sürede düzeltmek için her türlü çabayı göstermelidir.
• Düzeltmeler, hatanın niteliğine ve boyutuna göre yapılmalıdır.
• Düzeltmeler, editör tarafından incelenip onaylanmalıdır.
• İntihal, veri uydurma veya tahrifat gibi ciddi bilimsel suistimal durumlarında geri çekme yapılacaktır.
• Geri çekmeler, editör tarafından incelenir ve onaylanır.
• Geri çekme durumunda, bir geri çekme bildirimi yayınlanacak ve orijinal makaleyle ilişkilendirilecektir.

YAZARLARIN ETİK SORUMLULUKLARI

Yazarlar COPE önerileri/yönergeleri temelinde aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olmalıdır:

• Gönderilen makaleler derginin yazım kurallarına uygun olmalıdır.
• Yayın dilleri Türkçe ve İngilizce’dir. Dergide yayınlanan eserlerin bilimsel ve dilsel sorumluluğu yazar/yazarlara aittir.
• Telif Hakkı Devir Formu ve Yayın Etiği Taahhüt Formu yazar tarafından doldurulup imzalanmalı ve makale ile birlikte gönderilmelidir.
• iThenticate benzerlik raporu kaynakça hariç %20’yi geçmemelidir.
• Dergide yayımlanan yazılardaki görüşler ve bu konudaki sorumluluk yazarlarına aittir.
• Araştırma konusu makale herhangi bir kurum tarafından destek görmüş veya tezden üretilmiş ise bu durum, makalenin ilk sayfasında dipnot olarak belirtilmelidir.
• Sunulan çalışmanın daha önce İDTAD’da reddedilmemiş, hakem değerlendirmesinden geçmemiş, herhangi bir yerde yayımlanmamış olması ya da başka bir derginin incelemesinde bulunmaması gerekmektedir.
• Yazarlar makalelerinde kullandıkları tüm alıntılara ve tarihsel kaynaklara uygun biçimde atıf yapmış olmalıdır. Arşiv belgeleri, birincil kaynaklar ve dönem yayınlarının tam künye bilgileri verilmelidir.
• Yazarlar makalenin kendi çalışmaları olduğunu, hiçbir şekilde intihal yapmadıklarını, kaynakçada gerçekte var olmayan uydurma veya sahte kaynaklara yer vermediklerini, intihalden doğan tüm sorumlulukların kendilerine ait olduğunu, bu konuda derginin hiçbir sorumluluğunun olmadığını beyan etmiş olmaktadır.
• Yazarlar makaleye bilimsel katkı verdiklerini garanti etmeli ve tüm yazarların makale üzerinde eşit sorumluluğa sahip olduğu bilinmelidir.
• Sorumlu yazar makalede adı geçen tüm ortak yazarların yayına ve ortak yazar olarak adlandırılmaya razı olduğunu garanti etmelidir. Çalışmaya önemli katkılar sağlayan tüm kişiler ortak yazar olarak adlandırılmalıdır.
• Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
• Yazarlar gerekli görülmesi halinde makalede yer alan veri setlerine veya tarihsel kaynaklara ulaşım imkanı sağlamalıdır.
• Yazarlar dergide yayımlanmak üzere gönderilen makaleleri araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlamış olmalıdır. İnsanlardan veri toplanan araştırmalar (anket, mülakat vb.) için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
• Fikri mülkiyet ve telif hakları çerçevesinde, başkalarına ait ölçek, anket, görsel materyal ve metinlerin kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve bunun makale içinde belirtilmesi gereklidir.

HAKEMLERİN ETİK SORUMLULUKLARI

İDTAD’ye gönderilen tüm makaleler çift-kör hakemlik süreci ile değerlendirilmektedir. Çift-kör hakemlik, yansız, nesnel ve bağımsız bir değerlendirme sürecinin sağlanabilmesi için yazarların hakemlerden, hakemlerin de yazarlardan gizli tutulması anlamına gelmektedir. Hakemlerin etik sorumlulukları COPE önerileri/yönergeleri temelinde aşağıda yer almaktadır:

• Araştırmayı incelemek için yeterli nitelikte olmayan veya makaleyi hızlı bir şekilde değerlendirmesinin imkansız olacağını bilen seçilmiş herhangi bir hakem, editöre bu durumu bildirmeli ve inceleme sürecinden mazurunu istemelidir.
• Hakemler kendilerine ulaşan makaleleri gizli tutmak ve hakemlik sürecinden elde ettikleri bilgileri kişisel menfaatleri için kullanmamakla yükümlüdürler.
• Hakemler raporlarını veya makale hakkındaki bilgileri başkalarıyla paylaşmamalıdırlar ve editörün izni olmadan yazarlarla doğrudan iletişim kurmamalıdırlar.
• Hakemler makaledeki potansiyel etik meseleler konusunda özenli olmalı ve bunları editörün dikkatine sunmalıdır. Buna, değerlendirmedeki makale ile hakemin kişisel bilgi sahibi olduğu herhangi başka bir yayınlanmış çalışma arasındaki özlü benzerlik ve örtüşme dâhildir.
• Hakemlik nesnel bir şekilde yapılmalıdır. Yazarlara dair kişisel eleştirilerde bulunulmamalı, değerlendirmeler yapıcı, dürüst ve kibar olmalıdır.
• Hakemler yazarlarından herhangi biriyle rekabetçi, işbirlikçi veya başka türlü bir ilişki veya bağlantıdan kaynaklanabilecek potansiyel bir çıkar çatışmasına sahip olduğu bir makaleyi değerlendirmeyi kabul etmeden önce editöre danışmalıdır.

EDİTÖR KURULUNUN ETİK SORUMLULUKLARI

Editör dergide basılan tüm makalelerden sorumludur. Editörün etik görevleri ve sorumlulukları COPE önerileri/yönergeleri temelinde aşağıdaki gibidir:

• Editör derginin niteliğinin artırılması ve gelişimine katkıda bulunmak için çaba sarf etmekle yükümlüdür.
• Editörün, yazarların ifade özgürlüğünü desteklemesi gerekmektedir.
• Editör, hakemlerin bilgi ve uzmanlıklarına uygun makaleleri değerlendirmelerini istemelidir. Böylece makalelerin alanında uzman kişilerce uygun bir şekilde değerlendirilmesi sağlanmalıdır.
• Editör, hakemlerin bir makaleyi değerlendirmeden önce makaleye ilişkin çıkar çatışmaları bulunmadığını belirtmelerini talep etmekle yükümlüdür.
• Editörün hakem değerlendirme sürecine ilişkin gerekli tüm bilgileri ve hakemlerden yapması beklenenleri hakemlere iletmesi gerekmektedir.
• Editör, hakem değerlendirme sürecinin çift-kör hakemlik ile sürdürüldüğünden emin olmalı ve yazarlara hakemleri, hakemlere de yazarları ifşa etmemelidir.
• Editör, hakemleri zamanlama ve performanslarına göre değerlendirmelidir.
• Editör, hakemlere ilişkin bir veri tabanı oluşturmalı ve hakemlerin performansına göre veri tabanını güncellemelidir.
• Editör, kaba ve niteliksiz yorumlarda bulunan ya da geç dönen hakemleri hakem listesinden çıkarmalıdır.
• Editör, hakem listesini hakemlerin uzmanlık alanlarına göre sürekli yenilemeli ve genişletmelidir.
• Editör, yazarlara kendilerinden ne beklendiğine ilişkin yayım ve yazım kuralları ile örnek şablonu sunmalıdır.
• Editör dergiye gönderilen makaleleri dergi yazım kuralları, çalışmanın önemi, özgünlüğü açısından değerlendirmeli ve makaleyi ilk gönderim sürecinde reddetme kararı alırsa, yazarlara bunun nedenini açık ve yansız bir şekilde iletmelidir.
• Yazarların makalelerinin durumuna ilişkin bilgi talebi olduğunda çift-kör hakemlik sürecini bozmayacak şekilde yazarlara makalelerinin durumuna ilişkin bilgi verilmelidir.

YAYIN ETİĞİ

İDTAD, yayın sürecinde COPE önerilerini/yönergelerini dikkate almaktadır.

• Ayrımcılık Yapmama: Dergide hangi makalelerin yayınlanacağına karar vermek editör kurulunun sorumluluğundadır. Yazarların makalelerini değerlendiren editör kurulu; ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, dini inanç, etnik köken, vatandaşlık ya da politik felsefelerinden bağımsız olarak değerlendirme yapmalıdır. Alınacak karar, makalenin doğruluğu, geçerliliği ve önemi ile derginin kapsamının uygunluğuna dayanmalıdır.
• Gizlilik: Editör veya herhangi bir editör kurulu üyesi, ilgili yazar, hakemler, potansiyel hakemler, diğer editör danışmanları ve yayıncılardan başka kimseye bir makale hakkında bilgi ifşa etmemelidir. Sunulan bir makalede açıklanan yayınlanmamış malzemeler, yazarın açık yazılı izni olmaksızın editörün veya editör kurulunun kendi araştırmalarında kullanılmamalıdır.
• Yazarlık/Eser Sahipliği: Editör veya herhangi bir editör kurulu üyesi, eğer yazar listesinin eksik olduğu veya hak etmeyen (misafir veya lütuf) yazarların içerildiği şüphesi oluşursa COPE önerilerini/yönergelerini dikkate alarak harekete geçmelidir.
• Çıkar Çatışması: Editör veya herhangi bir editör kurulu üyesi, hem yayımlanmış hem de yayımlanmamış yazılarla ilgili olarak herhangi bir çıkar çatışması şüphesi olduğunda COPE yönergelerini dikkate alarak harekete geçmelidir.
• Orijinallik ve İntihal: Dergiye gönderilecek yazılar yazar(lar)ın kendi çalışmaları olmalıdır. Bir başkasının yayımlanmış veya yayımlanmamış eserini veya fikirlerini referans vermeksizin kullanmak (yani intihal) kabul edilmemektedir. Eğer intihal fark edilirse, intihalin derecesine göre editör veya herhangi bir editör kurulu üyesi COPE yönergelerini dikkate alarak harekete geçmelidir.